6 κοινές προκαταλήψεις και από πού προήλθαν

Σπυρίδων Αντωνόπουλος - 26-05-2016

Δημοσιεύτηκε Marina on Τετάρτη, 2013-07-31 στις

Οι δεισιδαιμονίες για τα τυχερά παιχνίδια, αν και φυσικά απολύτως αβάσιμες, είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς ανάμεσα στους παίκτες. Με δεδομένο τον μεγάλο ρόλο που παίζει η τύχη στα παιχνίδια αυτά (εξ ου και… ‘τυχερά’) φαίνεται πολύ λογικό που τόσοι πολλοί τζογαδόροι αναζητούν κόλπα και γούρια για να κερδίσουν την εύνοια της Θεάς Τύχης. Σαν συνέπεια, ακόμη και λογικοί άνθρωποι παίρνουν αποφάσεις βασισμένες σε αυτές τις παράλογες πεποιθήσεις.

Παρακάτω, έχουμε συγκεντρώσει μερικές από τις σημαντικότερες προκαταλήψεις για να ρίξουμε φως στο πως δημιουργήθηκαν αλλά και για να τις αντικρούσουμε.

1. ‘Σταυρώνω τα δάχτυλά μου’

Μια από τις δημοφιλέστερες παγκοσμίως ‘τεχνικές’ για να πάρει κανείς την τύχη με το μέρος του. Δεν περιορίζεται στους παίκτες του καζίνο αλλά χρησιμοποιείται από τον οποιονδήποτε που θέλει κάτι πάρα πολύ. Αν και η ακριβής προέλευση αυτής της συνήθειας δεν είναι γνωστή, γενικώς πιστεύεται ότι προέρχεται από τον φόβο των ανθρώπων του Μεσαίωνα για τις μάγισσες. Πίσω σε εκείνες τις σκοτεινές εποχές, οι περισσότεροι θεωρούσαν τις μάγισσες υπαρκτό κίνδυνο, και το αποτελεσματικότερο όπλο εναντίον τους ήταν το σύμβολο του Σταυρού. Άλλοι πάντως πιστεύουν πως η συνήθεια αυτή μπορεί να προέρχεται από ένα παλαιότερο παγανιστικό έθιμο που χρησιμοποιείτο για να ευχηθεί κανείς ‘καλή τύχη’.

2. ‘Ρίχνω αλάτι’

Ας πούμε πως τα έχετε σκεφτεί όλα και έχετε προετοιμαστεί κατάλληλα για μια τέλεια βραδιά παιχνιδιού στο καζίνο: διαβάσατε τις κατάλληλες στρατηγικές και κάνατε και τρεις ώρες διαλογισμό για να καθαρίσετε το μυαλό σας. Όμως, εκεί που νομίζατε ότι όλα είναι καλά και είστε έτοιμοι για μεγάλες νίκες, ξαφνικά ρίχνετε από το μεσημεριανό τραπέζι το αλάτι στο πάτωμα. Όλη η προετοιμασία μόλις πήγε χαμένη! Με τόση γρουσουζιά θα ήταν σκέτη τρέλα να περάσετε την πόρτα του καζίνο!

Μπορεί σε μερικούς να φαίνεται αστείο, όμως είναι πολλοί οι παίκτες που παίρνουν το θέμα πάρα πολύ στα σοβαρά. Για να εντοπίσουμε την προέλευση αυτής της συγκεκριμένης προκατάληψης πρέπει να πάμε πίσω στην αρχαία Ρώμη όταν το αλάτι εθεωρείτο εξαιρετικά πολύτιμο αγαθό με το οποίο συχνά πληρώνονταν οι στρατιώτες της Αυτοκρατορίας. Ήταν λοιπόν μεγάλη ατυχία εάν τύχαινε να το χύσεις στο πάτωμα καθώς εξαγρίωνες τους θεούς της καλοτυχίας. Μόνη λύση για να γλυτώσεις από τις συνέπειες αυτού του λάθους ήταν να ρίξεις μια μικρή χούφτα αλάτι πάνω από τον αριστερό σου ώμο με το δεξί σου χέρι!

3. ‘Φυσάω τα ζάρια’

Άλλη μια ενδιαφέρουσα και ιδιαιτέρως διαδεδομένη συνήθεια είναι το να φυσάμε τα ζάρια πριν τα ρίξουμε. Μπορεί κανείς να διαπιστώσει την δημοφιλία αυτής της πρακτικής κάνοντας μια βόλτα γύρω από οποιοδήποτε τραπέζι με ζάρια στο καζίνο. Θα εκπλαγείτε με τον αριθμό των παικτών που τηρούν ευλαβικά αυτό το έθιμο προτού ρίξουν τα ζάρια! Δυο είναι οι πλέον διαδεδομένες θεωρίες για τις καταβολές αυτής της συνήθειας. Η μια λέει πως οι πρώτοι που το έκαναν ήταν οι παίκτες που –σε πλήρη αντίθεση με το πνεύμα αυτού του κειμένου- δεν είχαν καμία πρόθεση να αφήσουν τα πράγματα στην τύχη…

Οι πονηροί τζογαδόροι των πρώτων χρόνων άλειφαν μια από τις επιφάνειες των ζαριών με μια ειδική κολλητική ουσία που μπορούσε να ενεργοποιηθεί με το φύσημα! Έτσι το ζάρι έπεφτε και κολλούσε στο τραπέζι φέρνοντας το επιθυμητό αποτέλεσμα! Η άλλη θεωρία για την γέννηση αυτής της συνήθειας είναι λιγότερο εντυπωσιακή: κάποιοι υποστηρίζουν ότι το να φυσάμε τα ζάρια προέκυψε απλώς από την παλιά συνήθεια των παικτών να τα καθαρίζουν από την σκόνη πριν τα πετάξουν.

4. ‘Χτύπα Ξύλο’

Άλλη μια πολύ διαδεδομένη πρακτική – και όχι μόνο στους παίκτες των καζίνο, είναι να χτυπάμε ξύλο για να διώξουμε την κακοτυχία και να εξασφαλίσουμε πως θα μας πάνε όλα καλά. Η προέλευση αυτής της συνήθεια βρίσκεται στις ρίζες. Για την ακρίβεια, τις ρίζες των δέντρων.

Και σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να ανατρέξουμε στις παγανιστικές παραδόσεις. Σύμφωνα με μια εξ αυτών, τα δέντρα κατοικούνται από πνεύματα του δάσους. Αγγίζοντας λοιπόν ένα δέντρο, οι άνθρωποι πίστευαν πως έρχονταν σε επαφή με την θεϊκή του δύναμη που θα τους προστάτευε από την κακοτυχία. Όπως πολλές άλλες παγανιστικές συνήθειες, έτσι και αυτή υιοθετήθηκε αργότερα από την Εκκλησία, η οποία ισχυριζόταν πως χτυπώντας ξύλο αποτίνουμε φόρο τιμής στον Ιησού Χριστό που πέθανε πάνω σε ξύλινο σταυρό.

5. Τυχερά λαγοπόδαρα

Όλοι ξέρουν πως το λαγοπόδαρο φέρνει γούρι! Κατά πάσα πιθανότητα ο καθένας από εσάς που θα διαβάσετε αυτό το κείμενο έχει στην κατοχή του ή είχε περάσει κάποια στιγμή από τα χέρια του ένα από αυτά. Μόνο στις ΗΠΑ, πωλούνται κάθε χρόνο 10 εκατομμύρια! Οι λαγοί βέβαια στους οποίους ανήκαν όλα αυτά τα λαγοπόδαρα δεν θα πρέπει να είναι και πολύ τυχεροί.

Από πού πηγάζει και πως εξηγείται όμως αυτή η πεποίθηση μας για την δύναμη του τυχερού λαγοπόδαρου;

Υπάρχει μια ευρεία συναίνεση γύρω από την άποψη πως η πρακτική αυτή εισήχθη στις ΗΠΑ από την Αφρική όπου ο λαγός εθεωρείτο από πολλές φυλές σύμβολο γονιμότητας και καλοτυχίας. Έτσι, –λένε όσοι υποστηρίζουν αυτή τη θεωρία- έχοντας πάνω σου ένα λαγοπόδαρο, η καλή τύχη σε ακολουθούσε όπου κι αν πήγαινες. Την επόμενη φορά λοιπόν που θα πέσει στα χέρια σας ένα από αυτά τα ‘τυχερά’ γούρια να ξέρετε ότι όλα ξεκίνησαν από ένα αρχαίο αφρικάνικο έθιμο γονιμότητας.

6. Ο τρομερός αριθμός 13

Η έκτη και τελευταία προκατάληψη με την οποία θα ασχοληθούμε σε αυτό το κείμενο αφορά τον κοινό παγκοσμίως φόβο για τον αριθμό 13. Οι κινέζοι τζογαδόροι έχουν την ελπίδα που τους δίνει ο γουρλίδικος κατά την άποψη τους αριθμός 8 για να ελπίζουν σε κέρδη και τύχη, οι υπόλοιποι, έχουμε δυστυχώς μόνο τον φόβο του 13 καθώς είναι κοινή η πεποίθηση ότι καλό είναι να αποφεύγεται! Και είναι τόσο βαθιά ριζωμένη η προκατάληψή μας για τον αριθμό αυτόν που υπάρχει ακόμη και ιατρικός όρος για τους σοβαρά πάσχοντες: ‘Triskaidekaphobia’. Όμως, παρά το γεγονός ότι όλοι συμφωνούμε πόσο κακορίζικο είναι, στην πράξη κανείς μας δεν ξέρει από πού ξεκίνησε αυτή μας η φοβία. Εάν ψάξουμε πολύ πίσω, θα φτάσουμε μέχρι τον πανάρχαιο Κώδικα του Χαμουραμπί στον οποίο η αρίθμηση των νόμων παραλείπει τον αριθμό 13 και από το 12 περνά κατευθείαν στο 14 χωρίς καμία λογική εξήγηση.

Πάντως, ενώ οι Βαβυλώνιοι τον απεχθάνονταν, άλλοι αρχαίοι πολιτισμοί και θρησκείες όπως ο Χριστιανισμός, θεωρούσαν το 13 τυχερό! Αυτό άλλαξε στις 13 Οκτωβρίου του 1307. (…και σε περίπτωση που αναρωτιέστε: ναι, ήταν Παρασκευή). Αυτή ήταν η μέρα που τα μέλη του Τάγματος των Ναϊτών Ιπποτών συνελήφθησαν από τον Βασιλιά Φίλιππο της Γαλλίας και εκτελέστηκαν με αιτία την ανησυχία που προκαλούσε η οικονομική τους παντοδυναμία. Από την ημέρα εκείνη, ο δυτικός κόσμος ευθυγραμμίστηκε πλήρως με τις απόψεις των Βαβυλωνίων πάνω στο θέμα…